Actueel

Heiligdomsvaart Maastricht 2018

Maastricht maakt zich op voor de viering van de 55e Heiligdomsvaart, een feest dat één keer in de zeven jaar wordt gehouden.
‘Heiligdomsvaart 2018’ start op donderdag 24 mei en duurt tot en met zondag 3 juni. In die periode zullen de relieken van Sint-Servaas die in Maastricht worden bewaard , in een ommegang en processie in het openbaar getoond worden. Het thema van de Heiligdomsvaart is: ‘Doe goed en zie niet om’, een thema waarmee zowel gelovigen als andersdenkenden en niet-gelovigen aan de slag kunnen.  

 Historie
Rond 450 na Christus werd Servatius, bisschop van Tongeren, begraven in Maastricht. Wat van Servatius bekend is, is afkomstig uit een getuigenis door bisschop Gregorius van Tours: “Servatius werd begraven aan de grote weg bij de brug”. Bedoeld is hier de grote legerweg van Keulen naar de Kanaalkust, die in Maastricht de Maas kruiste.
Boven het graf van Servatius werd een kerk gebouwd, later verbouwd tot de romaanse kerk,  aangevuld met gotische gewelven, die wij nu kennen als de Sint-Servaasbasiliek.
Jocundus, een Franse priester, kreeg opdracht het leven en de wonderen van Sint-Servaas op schrift te stellen. Hij had nauwelijks gegevens over Sint-Servaas; daarom baseerde hij zijn verhaal op Bijbelcitaten, gegevens van andere heiligenlevens, gesprekken met toen levende Maastrichtenaren en een gezonde dosis fantasie.
Jocundus maakte van Servatius een legendarische heilige. Een van de legendes die sindsdien verteld worden, is die over de sleutel die Servaas tijdens zijn bezoek aan Rome van Sint-Petrus zelf ontvangen zou hebben en waarmee hij de hemel kon openen en sluiten. Die sleutel wordt nu bewaard in de schatkamer van de Sint-Servaasbasiliek. Het is een zilveren sleutel met een gewicht van meer dan één kilo.
Er was veel doodsangst in de middeleeuwen; daarom bezorgde zijn speciale gave om plotseling opkomende koorts bij mensen en vee te kunnen genezen Servatius veel vereerders. Zijn graf trok dan ook pelgrims uit heel Europa.

 Bedevaarten
Dankzij de kruistochten werden bedevaarten in Europa gemeengoed. Tientallen bedevaartsplaatsen concurreerden met elkaar, met hun heiligen en hun relieken, overblijfselen van heiligen of voorwerpen die met die heiligen in verband werden gebracht. De relieken heetten toen ‘heildommen’, vandaar de naam heiligdomsvaart voor de pelgrimsreis naar die bedevaartsplaatsen.
De oudst bekende heiligdomsvaart in Maastricht was die in 1391. Centraal stond destijds het tonen van de relieken vanaf de galerij van de Sint-Servaas aan de op het Vrijthof verzamelde pelgrims. Die relieken waren de aan Sint-Servaas toegeschreven bisschopsstaf, pelgrimsstaf, drinkbeker, kelk en pateen en natuurlijk zijn zilveren borstbeeld, waarin de schedel van de heilige is gevat. Na de ‘reliekentoning’ bliezen de naar schatting tienduizend pelgrims op het Vrijthof op hun pelgrimshoorns. Dat moet een oorverdovend kabaal zijn geweest.

Neergang en heropleving
Toen Maarten Luther in 1517 ten strijde trok tegen de uitwassen van de reliekenverering, in het bijzonder tegen de daaraan verbonden aflatenhandel, betekende dat het einde van de pelgrimsstromen die Europa doorkruisten.
In Maastricht werden nog tot 1629 binnenkerkelijke ‘reliekentoningen’ gehouden; drie jaar later, na de verovering van Maastricht door stadhouder Frederik Hendrik, werden alle openbare godsdienstuitingen, zoals processies, verboden.
In de tweede helft van de negentiende eeuw kwamen er weer heiligdomsvaarten; de eerste in de moderne versie werd in 1874 gehouden, waarmee een nieuwe cyclus begon.

Programma
Op donderdag 24 mei wordt de ‘Heiligdomsvaart 2018’ plechtig geopend, gevolgd door een processie met het borstbeeld van Sint-Servaas rond de Sint-Servaasbasiliek. Tot en met zondag 3 juni worden er ook diverse culturele activiteiten georganiseerd, die variëren van een popconcert tot een Messiah-opera, van een fototentoonstelling in Centre Céramique tot een tentoonstelling van relieken en reliekhouders in de schatkamer van de Sint-Servaasbasiliek. Ook zijn  er andere tentoonstellingen,   bijvoorbeeld in het Bonnefantenmuseum en het Theater aan het Vrijthof, maar ook op andere locaties.
In de Sint-Servaas zijn er iedere dag vieringen,  variërend van een eucharistieviering verzorgd door de Orde van de Ridders van het Heilig Graf van Jeruzalem tot een Vesper, gezongen door de monniken van Mamelis. Ook kan er gebeden worden bij de ‘Noodkist’, een reliekschrijn die de resten bevat van het gebeente van Sint-Servaas. De ‘Noodkist’ werd in tijden van nood en iedere zeven jaar bij gelegenheid van de Heiligdomsvaart door de straten van Maastricht gedragen. Dat gebeurt nu ook op de zondagen 27 mei en 3 juni.
De bezoeker behoeft zich na het bezoek aan de Heiligdomsvaart niet te vervelen. Talrijke terrasjes, restaurants en mooie winkels zorgen ervoor dat ieder een mooie afsluiting van het bezoek aan de Heiligdomsvaart 2018 kan beleven.

Over zeven jaar is de ‘Heiligdomsvaart 2024’.

Meer info: www.heiligdomsvaartmaastricht.nl  Per dag is daar info over alle activiteiten te vinden.

John Haan

 


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

© 2018 Parochie Heilig Kruis