Overweging 2019-12-14/15 Jos Deckers

Overweging 2019-12-14/15 Jos Deckers

Overweging 3e zondag Advent jaar A                                           14/15 december 2019

overweging
We leven in een spannende tijd, een tijd van nog steeds oorlog en geweld in Syrië, dreiging van aanslagen, ook in West-Europese landen. Nog steeds steken groepen mensen in wankele bootjes de Middellandse Zee over of proberen de Griekse eilanden te bereiken.
Het is nog niet duidelijk welke concrete resultaten de klimaatconferentie in Madrid zal opleveren en ook niet wat de gevolgen zijn als het Verenigd Koninkrijk eind januari uit de EU zal treden.
In ons land is er volop discussie over klimaatmaatregelen die getroffen moeten worden. Kortom: we leven in een spannende en ook moeilijke tijd. Nog steeds zijn er rijken die hun rijkdom verzamelen ten koste van de armen.
Nog steeds zijn er mensen die goed zouden kunnen doen maar dat nalaten ten koste van de armen en mensen met minderkansen in de samenleving.
Nog steeds zijn er onschuldigen die moeten lijden.
Het lijkt wel of die nieuwe toekomst alsmaar uitblijft.
Terwijl de advent bij uitstek een tijd van verwachting is, van uitzien naar een nieuwe toekomst; kortom: een tijd van hoop.
Tegen de achtergrond van onze tijd roept dat uitzien ook vragen op. Die nieuwe toekomst is wel beloofd, maar waar blijft U met uw wonderen? Zien we tekens van de naderende komst van de Heer? Wat is onze verwachting eigenlijk waard?

Advent betekent komst of  toekomst, wat naar ons toekomt. Advent heeft alles met hoop te maken.
Iemand die daar fundamenteel over nagedacht heeft is Vaçlav Havel, de schrijver en vroegere president van Tsjechië. Bij hem  lezen we: Hoop is niet hetzelfde als optimisme, evenmin de overtuiging dat alles goed zal aflopen. Dat is opmerkelijk: hoop is niet een zekere verwachting dat alles goed zal komen.
Dat heeft een diepe betekenis: hoop neemt de twijfel serieus, hoop heeft weet van weerstanden, van tegenkrachten. Je weet niet zeker of de afloop goed zal uitpakken. Dat past ook in de Advent.

De lezingen van deze zondag kennen ook zulke twijfels en onzekerheden; deze vragen zijn misschien wel van alle tijden. De leerlingen van Johannes de doper hebben dezelfde vragen, ingegeven door de twijfel van Johannes. Hij zit in de gevangenis omdat hij kritiek had op het gedrag van koning Herodes. Johannes twijfelt aan de toekomst, van hemzelf en van Jezus.

Want Jezus lijkt in niets op de Messias die men verwacht had: een die het oude koninkrijk van David en Salomo zou herstellen, die prachtige koningen van weleer.
Ze hadden verwacht dat er een Messias zou komen die eindelijk vrede zou brengen en die minstens die gehate Romeinen het land uit zou jagen.
Maar bij Jezus is dat allemaal niet het geval. Hij komt als een Koning zonder macht, Hij komt in de gestalte van een weerloos kind. En eenmaal volwassen brengt Hij ook geen volksleger op de been, noch zoekt Hij zijn heil in aanslagen om de Romeinen te verslaan.
Hij is van de zachte weg. Ga nog een tweede mijl met een romein mee als die je dwingt één mijl met je mee te lopen.

Dat is ook de strekking van het antwoord dat Jezus geeft aan de leerlingen van Johannes.
Een veelzeggend antwoord: ‘Vertel Johannes maar wat je ziet: blinden zien, lammen lopen weer, melaatsen worden genezen en de blijde boodschap wordt gebracht aan armen.’
Jezus wordt getekend als de vervulling van de profetieën van Jesaja.

In deze Advent horen we die profeet steeds in de eerste lezing. De evangelist Mattheus maakt volop gebruik van Jesaja. Hij zet Jezus neer als degene die komen moet. In Hem wordt een begin gemaakt met Gods toekomst. Zieken worden genezen; verlamde mensen komen weer op de been; mensen die uitgestoten waren, worden teruggebracht in de kring. Gerechtigheid en vrede komen aan het licht. Daarmee wordt een begin gemaakt in Jezus, met dat rijk van gerechtigheid en vrede, die sfeer waarin God bij mensen thuis wil zijn.

Als je goed leest dan valt je op dat de evangelist een passieve vorm gebruikt: blinden worden de ogen geopend; melaatsen worden genezen. Jezus zegt niet: ik genees hen, ik open de ogen van de blinden. Met die passieve vorm zegt Hij: het is Gods werk.
Door zijn woord, door zijn werken, door zijn manier van leven komt in Jezus Gods liefde aan het licht. In Hem wordt God openbaar. Hij is sprekend de Vader.

En Jezus voegt eraan toe: gelukkig degene die aan mij geen aanstoot neemt, die zich niet aan Hem ergert. Jezus heeft weet van tegenkrachten, van weerstanden die verhinderen dat we de hoop in ons leven toelaten.
Zo roept Jezus ons op tot vertrouwen, je niet laten overmeesteren door tegenkrachten, door negativiteit in ons bestaan. Maar durven vertrouwen op Gods toekomst.

Of opnieuw in de  woorden van Vlaçav Havel: hoop is niet de zekerheid dat iets goed zal aflopen, maar wel de zekerheid dat iets zinvol is, afgezien van de afloop. Het vertrouwen dat je een zinvolle bijdrage geleverd hebt aan de wereld, ondanks de afloop van je inspanningen

Daartoe nodigt Jezus ons uit, tot die hoop door twijfel en onzekerheid heen. Hij spreekt niet over een blinde hoop zonder oog voor wat niet goed gaat in onze wereld, Hij neemt tegenkrachten serieus maar blijft ondanks dat vertrouwen op betere tijden.

Dat brengt me bij een laatste aspect van het evangelie van deze zondag. Op de vraag van de leerlingen van Johannes of Jezus de Messias is had hij ook eenvoudig met ja of nee kunnen antwoorden. Maar dat doet Jezus niet. Hij zegt: Kijk maar eens goed wat je ziet.
Daarmee vraagt Hij ons onze werkelijkheid serieus te nemen, goed te kijken wat er mis gaat en niet beantwoordt aan de idealen van solidariteit tussen mensen, van gerechtigheid en vrede.
En dan vraagt Jezus ons in beweging te komen, net als die leerlingen van Johannes de doper. Hij prijst daarbij iedereen gelukkig die zich niet aan Hem ergert, die geen tegenkracht is voor hoe mensen bedoeld zijn. Hij is tot ons gekomen als een koning zonder macht, als een weerloos mens die roept om vrede.

Laten we Hem volgen en ons overgeven aan die vrede. Mogen wij – met hoe kleine stappen ook – meewerken aan de komst van die vrede en Gods gerechtigheid. Dat zal het licht gaan groeien, in ons en om ons heen. Moge dat zo zijn!

Jos Deckers, pastoraal werker em.

© 2021 Parochie Heilig Kruis