Overweging 2020-09-13 Ziekenzondag (J. Vossenaar)

Overweging 2020-09-13 Ziekenzondag (J. Vossenaar)

Ziekenzondag 2020
Thema : gezond(en)

Evangelie voor de ziekenzondag: uit het evangelie volgens Mattheüs

Jezus ging naar Kafarnaüm.
Daar kwam een Romeinse officier bij hem.
Hij vroeg Jezus om hulp.
Hij zei: ‘Heer, mijn dienaar kan niet lopen en heeft erge pijn.
Hij ligt thuis op bed.’
Jezus zei: ‘Ik zal met je meegaan en hem beter maken.’

Maar de officier zei: ‘Heer, kom a.u.b. niet naar mijn huis, want dat ben ik niet waard.
U hoeft alleen maar te zeggen dat mijn dienaar beter moet worden.
Dan zal dat gebeuren.
Want ik moet zelf ook doen wat mijn generaal zegt.
En mijn soldaten moeten doen wat ik zeg.
Als ik tegen een soldaat zeg: ‘je moet gaan’, dan gaat hij.
En als ik tegen een soldaat zeg: ‘je moet komen’, dan komt hij.
En als ik tegen mijn knecht zeg: ´doe dit´, dan doet hij dat.

Toen Jezus hoorde wat de officier zei, was hij verbaasd.
Hij zei tegen de mensen die met hem meegingen: ´Luister goed naar mijn woorden: zo’n groot geloof heb ik in heel Israël nog niet gezien.’

Mensen uit alle landen zullen in Gods nieuwe wereld komen.
Ze zullen er feestvieren met Abraham, Izaäk en Jacob.
Er zullen ook mensen zijn die niet naar binnen willen, ook al was de nieuwe wereld wel voor hen bedoeld.’

Daarna zei Jezus tot de officier: ‘Ga rustig naar huis.
Je geloofde dat je dienaar beter zou worden.
Dat zal ook gebeuren.’
Precies op dat moment werd de dienaar beter.

Beste mensen,

Het is een goed gebruik om een keer per jaar in de zondagsliturgie uitdrukkelijk aandacht te besteden aan onze zieken.
Misschien dit jaar nog wel het meest: ik hoef u natuurlijk niet te vertellen dat dit jaar gedomineerd wordt door covid-19.
En daarmee zeggen we ook dat ziekte nooit alleen één persoon treft, maar meer mensen raakt.
Als er in een gezin een ziek is, lijden meer mensen.
En zeker nu, nu de ziekte eerst in China een epidemie en later in de wereld een pandemie geworden is, mag duidelijk zijn hoe allen ongewild geraakt zijn door het virus / de ziekte.

Daarom de lezingen van vandaag: de eerste waarschijnlijk als gebeuren herkenbaar: iemand wordt ziek en door de ziekte ontstaat verbetering in de familiebanden,
het systeem wordt hersteld, allen weer bijeen.
Een voorbeeld uit de praktijk.
Anders is het wellicht in de evangelielezing.
Daar gaat het over een dienaar, waarschijnlijk een soldaat, die ziek is.
Hij lijdt hevige pijnen en is verlamd.
Verder wordt er over hem niets gezegd.
De lezing lijkt meer te gaan over de officier.
Hij zelf vertelt hoe hij in elkaar steekt: zeg iets en het zal gedaan worden. Orders dus, en geen gezeur.
Letterlijk staat er: ‘mijn soldaten moeten doen wat ik zeg.
Als ik tegen een soldaat zeg: ‘je moet gaan’, dan gaat hij.
En als ik tegen een soldaat zeg: ‘je moet komen’, dan komt hij.
En als ik tegen mijn knecht zeg: ´doe dit´, dan doet hij dat.’

En als we dan ook nog te horen krijgen, dat de man een Romeins officier is, dan weten we genoeg. Hiërarchische structuur!
Zo gaat hij dus om met zijn ‘minderen’,  en we kunnen ons dus afvragen waarom de dienaar verlamd is.
Is dat omdat hij echt niet meer kan lopen, of is dat omdat het systeem hem verlamt?
Zo in de zin van dat de man geen ruimte krijgt om op eigen benen te staan en alleen dat mag doen wat hem wordt opgedragen?
Hij moet zich voegen naar het systeem van de officier, die op zijn beurt zijn generaal gehoorzaamt.
Een en ander wordt nog versterkt door de vraag van de officier aan Jezus: U moet zeggen dat mijn dienaar gezond wordt, en het zal gebeuren op uw woord.

Beste mensen, zo krijgen een beetje inblik in wat de situatie is: het gaat om een baas – knecht verhouding.
En die werkt verlammend.
Wat de officier dus doet, als hij het niet meer weet, is een hogere instantie opzoeken: Jezus.
En dan lijkt hij de knecht te worden tegenover zijn baas Jezus.
Maar Jezus lijkt daar niet in te trappen: Hij confronteert de officier met een nieuwe wereld, een wereld die hij niet kent.
Vanuit die wereld wordt hem een ander perspectief aangereikt, dat ruimte moet geven aan allen.
En die wereld is voor ieder, voor baas én knecht.
Misschien kan de officier dat snappen, want hij is ook bezorgd om zijn dienaar.
Waarschijnlijk oprecht bezorgd, want hij wenst echt beterschap voor hem.

Jezus gaat op zijn wens in, maar maakt de officier ook los van zijn patroon, of beter gezegd: van het zieke systeem waarin hij werkt.
De officier moet zijn heil en houvast niet zoeken in het systeem, maar in zich zelf. Hij moet zijn verantwoordelijkheid nemen, en anderen die geven.
Want hoewel er plaats is voor allen in de nieuwe wereld, er zijn ook mensen die niet daarheen willen, zo staat er.
Ieder zijn ruimt geven, dat laat een verlangen (dat de dienaar beter wordt) tot zijn recht komen.
Pas dan kan men als mens werkelijk leven en zelfs nuttig en dienstbaar zijn voor anderen.
Genezing dus niet direct fysiek, maar door de man te wijzen op hoe hij beter kan omgaan met zijn ondergeschikte
door hem de ruimte te laten en de lucht te geven om zelf te ademen, zelf te leven.

Beste mensen, ook al lijkt het evangelie te gaan over het beter worden van de dienaar, het evangelie mag ons vooral wakker schudden en mag een boodschap hebben niet alleen voor één, maar voor allen.
Ziekte – zo lijkt het verhaal te willen vertellen – kan een protest zijn,
een protest tegen de gevestigde orde.
Velen zullen covid-19 ervaren hebben als een aanklacht tegen onze te economische levensstijl van meer en steeds meer.
We hebben de aarde uitgebuit, alles moest mogelijk zijn, maar we hebben niet gelet op de ruimte die we elkaar moeten gunnen.
Opvallend genoeg is nu het motto: 1 ½ m afstand houden.
Geef elkaar dus – letterlijk – de ruimte.
Dat betekent ook: ga niet direct in op alles wat gevraagd dan wel geëist wordt…
Dat is letterlijk ziekmakend, en ontneemt mensen de levenslucht …

In de officier wordt de regering aangeklaagd: de hiërarchische orde waarvan hier sprake is, is onze economische orde van steeds meer willen verdienen, steeds groter willen zijn dan de ander (America first!).
Hierdoor komen mensen in het nauw, krijgen geen lucht meer, hebben geen leven meer …
En dus moet er vanuit iets of iemand (God) een nieuw perspectief komen: onze wereld, onze aarde is ons gemeenschappelijke huis (paus Franciscus), gemeenschappelijk, d.w.z. voor ieder plek.
Is dat niet wat onze paus Franciscus bedoelt wanneer hij zegt
Dat we allen verantwoordelijkheid dragen voor onze wereld,  onze aarde is toch ons gemeenschappelijke huis?
Gemeenschappelijk, d.w.z. dat er voor ieder plek is / moet zijn?

De ziekte zoals beschreven in het evangelie, was meer dan alleen een individueel gebeuren, was ook een sociaal gebeuren.
Dat hebben we nu meer dan voorheen gemerkt: De ziekte werd een epidemie (China), werd een pandemie (wereldwijd).
En dus lijkt de vraag gerechtvaardigd: is de ziekte anno 2020 (covid-19) een waarschuwing?
Ziekte die fysiek gevoeld wordt (helaas door velen te sterk, opnames in ziekenhuis, zelfs sterfgevallen) maar die ook een andere kant heeft: we moeten elkaar ruimte, lucht en leven geven.
Het gaat bij ziekte niet alleen om ‘cure’ (genezing) maar ook om ‘care’.
En ik hoef u niet de voorbeelden te geven van situaties waarin dat vergeten leek: de sluiting van verpleeghuizen werd een afsluiting van familie en een opsluiting voor de bewoners.
‘Skin hunger’ – verlangen naar gewoon huidcontact is het inmiddels genoemd.
Mensen worden toch beter van aanraking en omhelzing meer dan cure alleen?

Maar okay, dat wisten we vooral pas achteraf.
Nu mag het niet meer gebeuren, teken te meer van hoe ziekte niet alleen de persoon, maar ook diens omgeving raakt, én kan veranderen.

Beste mensen, temidden van vele oplossingen is wellicht deze: dat we ons oefenen in vrijmoedigheid, opkomen voor onze zieken – niet vanuit het systeem van de officier, maar wel vanuit zijn zorg voor zijn dienaar, en opkomen voor verbetering, genezing van het systeem van economisch steeds rijker worden door op te komen voor wat mensen echt nodig hebben: zorg en aandacht van ons, van ons aan elkaar.

Daarom, in deze tijd van corona: hebben we kaarten gemaakt met bloemen en een tekst.
Die delen we nu aan u uit, drie per persoon en vragen u die te geven of te sturen aan hen van wie u weet dat ze lijden aan weet ik welke ziekte, als teken van ons medeleven, als teken dat niet alleen zij lijden, maar dat ook wij mee lijden met hen.

Nuenen, ziekenzondag 2020
Drs J.H.J.M.Vossenaar ofm,MA

© 2020 Parochie Heilig Kruis